تاریخ مشروطه از مقاطع حساس و پیچیدهای است که نظرمحققین و پژوهشگران را برای واکاوی زوایای پنهان و گاهی نه چندان مشخص آن به خود جلب میکند. در این میان مسئلهٔ دخالت انگلستان در قضیهٔ جنبش عدالتخواهی مردم به رهبری علما و ایجاد انحراف در اهداف و خواستههای آنها آنقدر اساسی و مهم است که به قول معروف در نهایت، مشروطیت از دیگ پلوی انگلیسها بیرون میآید.
«رسول جعفریان» محقق و پژوهشگر تاریخ اسلام و تاریخ معاصر ایران که پیش از این هم تألیفاتی در زمینهٔ تاریخ مشروطه داشته است، در کتاب «بستنشینی مشروطهخواهان در سفارت انگلیس» به بررسی تحولات یک ماههٔ تحصن مشروطهخواهان در سفارت انگلیس در جمادی الاول و جمادی الثانی سال ۱۳۲۴ه.ق (برابر با سال ۱۲۸۵ه.ش) پرداخته و دلایل پناهنده شدن مردم به سفارت انگلستان بعد از مهاجرت کبرای علما به قم، نقش روشنفکران در گسترش این بستنشینی و وقایع مربوط به تأثیرپذیری مردم از شارژدافر -کاردار سفارت انگلیس- در مطرح کردن تقاضای «مجلس شورای ملی» به جای «مجلس شورای اسلامی» را مورد بررسی دقیق قرار داده است.
بخشی از متن کتاب
وکیل الدوله در نامهای به امین السلطان مینویسد: شارژ دافر هر روز یک دفعه بالای بلندی ایستاد و به همه کلاه برداشته و خطابه و نطق میکند و مردم را امیدواری می دهد. دو روز قبل گفته است: هرگاه علما از قم بیایند شماها استقبال خواهید رفت؟ گفتهاند: خیر؛ گفته است: هرگاه به سفارت بیایند و دست و صورت شماها را ببوسند و خواهش نمایند بیرون خواهید رفت؟ گفتهاند: خیر… اجملاً اگر مردم هم بیرون بروند، انگلیسیها ترتیبی داده و کارها کردهاند که آنها دیگر نخواهند گذاشت این مسئله به این آسانی بگذرد. مردم هم به قم به علما نوشتهاند که به این آسانی ما از سفارت بیرون نخواهیم آمد…
(ص۱۸۸)
■■■
جعفریان در اثر از توجه به مسائل مردمشناسانه و امور فرهنگی جاری در سفارت انگلستان در آن برههٔ ویژه غافل نبوده است و در بخشی از کتاب به حالات و امورات مردم عادی بست نشسته در سفارت هم پرداخته است. اینکه هر صنف از بستنشینان در قسمت بالای چادر خود دست نوشتهای نصب کرده بودند و به نوعی همراهی صنف خویش را در جنبش به اطلاع دیگران رسانده بودند، مثلاً صنف شیشه بر جلوی چادر خود نوشته بودند:
«ساقی ز مرحمت چو یکی جام پر کند / اول نظر به سلسلهٔ شیشه بر کند»
یا صنف نجّار این بیت را جلوی چادر خود نصب کرده بودند:
«فخر همین بس است ز اصناف محترم / نجارم از نوح سخی ارث میبرم»
صنف روغنی هم این ابیات را سر در چادرشان نصب کرده بودند که:
«تجار روغنی همگی متفق شدند / این خیمه را به باغ سفارت به جان زدند / کردند همرهی به ملل با کمال جد / با پیروان دین به ره صدق همرهند»
و…. به هر حال اگر کنجکاو هستید که بدانید انگلیسیها چهطور در ماجرای مشروطه دخالت کردند و آن را به انحراف کشیدند حتما این کتاب را که موسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران در سال ۱۳۷۸ و با قیمت ۱۲۰۰ تومان چاپ کرده، بخوانید.
|
شناسنامه کتاب |
|
|
عنوان: |
بستنشینی مشروطهخواهان در سفارت انگلیس |
|
نویسنده: |
رسول جعفریان |
|
ناشر: |
مؤسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران |
|
گروه مخاطبان: |
علاقهمندان به تاریخ معاصر |
|
تعداد صفحات: |
|
|
شمارگان: |
|
|
نوبت چاپ: |
اول / ۸۷ |
|
قیمت: |
|
|
شابک: |
۱۲۰۰ تومان |
رسول جعفریان, قورمه سبزی, مشروطیت, کتاب تاریخی, کتاب درباره مشروطه
آشخانه
همخانه
